ذكر وقايع سال چهار صد و بيست و چهارم از رحلت خير البشر در اوايل اين سال ، طغرل « 1 » بيگ و چغرى بيگ به اتّفاق خوارزمشاه به عزم تسخير ولايت خوارزم از خراسان به جانب خوارزم توجّه فرمودند . چون شاه ملك « 2 » ، امير الامراى خوارزمشاه ، همچنان در مقام جدال و قتال درآمده قلعهء خوارزم را ضبط نمود ، بنابراين ، ايشان در موضعى مناسب فرود آمده به محاصره مشغول شدند . چون ايّام محاربه به دور و دراز كشيد ، طغرل بيگ مصلحت چنان ديد كه يك منزل از جاى خود حركت نموده پس‌تر نشيند ، شايد كه شاه ملك خيال گريختن ايشان نمايد و تعاقب كند . اتّفاقا ، اين تدبير موافق تقدير افتاد و خوارزميان به دست سلجوقيان هلاك شدند ؛ چه ، همين‌كه طغرل بيگ با لشكرى از آن موضع طبل رحيل كوفته برخاست ، خوارزميان به خيال آنكه ايشان گريختند به هيئت اجتماعى خود از شهر بيرون آمده ايشان را تعاقب نمودند . سلجوقيّه در اين وقت ، در رفتن سرعت مىنمودند تا آنكه ايشان به يك بار دليرانه از حدود شهر بيرون آمده در صحرا درآمدند . در اين وقت ، طغرل بيگ فرمود تا جمعى كثير از دلاوران تركمانان از اطراف مراجعت نموده روى به خوارزميان نهادند و ايشان پاى ثبات را مستحكم داشته شروع در كارزار نمودند . نايرهء جدال و قتال آنچنان اشتعال يافت كه از جانبين ، بسيارى از دلاوران راه صحراى عدم پيمودند . امّا آخر الأمر ، نسيم نصرت و ظفر بر پرچم علم طغرل بيگ وزيد و چهل نفر از خويشان شاه ملك اسير و دستگير شدند . چون اين خبر به سمع

--> ( 1 ) . بنا به تصريح شادروان عباس اقبال « ضبط صحيح اين كلمه به كسر » را و شكل ديگر آن « طغريل » است ؛ - تاريخ مفصل ايران ، ص 308 . ( 2 ) . هر سه نسخه : شاعلك . احتمالا خطاى كاتبان است كه « شاهملك » را به صورت « شاعلك » ثبت كرده‌اند .